سه شنبه 2 بهمن 1397
                                                     صفحه اصلی :: سوالات متداول :: نقشه سایت
خمینی شهر

قدمت

بسیاری از رویداد های تاریخی شهرستان خمینی شهر متأثر از وقایعی است که در اصفهان به وقوع پیوسته است. با این وجود قدمت تاریخی این منطقه به زمان ساسانیان می رسد، کهن دژ که بر سر راه اصفهان قرار دارد ، گویا پایتخت ساسانیان بوده است. در دوران اسلامی نیز این ناحیه از اهمیت زیادی برخوردار بوده و وجود مسجد جامع بزرگ در کوی خوزان ، شهر بودن آن را در گذشته می رساند. چرا که مسجد جامع از ویژگی های شهری است و روستاها فاقد آن می باشند. در یورش محمد افغان به اصفهان، مردم سده دلیرانه پایداری کرده و شمار زیادی از لشکریان محمود را به اسارت گرفتند.

فاصلۀ شهر (خمینی شهر) تا اصفهان 8 کیلومتر می باشد. شهرستان خمینی شهر در مغرب استان اصفهان قرار گرفته و از سوی شمال به شهرستان برخوار و میمه، از جنوب به شهرستان فلاورجان، از مشرق به شهرستان اصفهان و از مغرب به شهرستان نجف آباد محدود می شود. این شهرستان یکی از خوش آب و هواترین  و با صفاترین نواحی استان اصفهان است. خاک آن از رودخانه زاینده رود آبیاری می شود و تمامی نهرهایش پر آب است. علاوه بر آن کاریزهای مهمی نیز دارد که سبب گردیده است سه چهارم خاک این شهرستان باغ های بزرگ میوه و یک چهارم آن کشتزار باشد.

مادی «قمیش» از میان زمین های جنوبی شهرستان می گذرد و چون در محل جدا شدن از رودخانه با چشمه ها پیوند دارد، آب آن هرگز تمام نمی شود.

گونه های میوه و فرآورده های زمینی مانند گندم، جو، خیار، خربزه، حبوبات، تنباکو، در این شهرستان بعمل می آید و بعضی از انواع آن چون خربزۀ بهارۀ کوشک و انگور و گیلاس نصرآباد و گورتان شهرت دارد و نظیر آن در دیگر نقاط یافت نمی شود.

آب و هوای آن معتدل و خشک است. بیشترین درجۀ حرارت در تابستان ها 39 درجه بالای صفر و کمترین آن در زمستان ها 8 درجه زیر صفر می باشد.

از آنجا که خمینی شهر از سه ده به نامهای خوزان، فروشان و ورنوسفادران بوجود آمده بود، به آن (سه ده) می گفتند که بتدریج بر اثر گسترش این دهات و اتصال آن به یکدیگر به همایونشهر و سپس خمینی شهر تغییر نام داد.


صنایع دستی

از جمله صنایع دستی خمینی شهر فرش است که با طرح نایین و اصفهان در منطقه بافته می شود.البته به دلیل نزدیکی این شهرستان به اصفهان نمی توان صنایع دستی مستقلی برای آن قایل شد.


سوغات  

باغات به، گیلاس و گلابی خمینی شهر شهرت دیرینه دارد به طوریکه حتی به سفرنامه ها نیز راه یافته است.اکثر گردشگرانی که به خمینی شهر سفر می کنند در صورت مساعد بودن فصل میوه های یاد شده رابه عنوان سوغات تهیه می کنند.


موقعیت جغرافیایی خمینی شهر

شهرستان خمینی شهر با مساحتی برابر ۱۷۵ کیلومتر مربع ، در منطقه بلوک ماربین و در ۱۲ کیلومتری شمال غربی اصفهان واقع شده که از شمال به شهرستان برخوار و میمه ، از شرق و شمال شرقی به شهرستان اصفهان ، شمال غربی و غرب به شهرستان نجف آباد ، و از جنوب و جنوب غربی به شهرستان فلاورجان و رودخانه زاینده رود محدود می‌شود


بخش‌ها و محله‌ها

علی‌رغم اینکه این شهر در تقسیم بندی به سه محله بزرگ خوزان - فروشان و ورنوسفادران تقسیم می‌شود باید گفت چند محله بزرگ دیگر هم با قدمت چند هزار ساله در حومه این شهر وجود دارد که از آن جمله : آدریان ، دستگرد قداده ، اسفریز، اندآن ، هرستان ، قرطمان ، روستاهای تیرانچی ، قلعه امیریه و شهرهای کوشک ، درچه و اصغر آباد را می‌توان نام برد و به همراه بخش‌های جدیدی چون منظریه ، هفتصد دستگاه ، باقر العلوم ، کوی صبا ، کوی آزادگان ، کوی مهستان و ارغوان


زبان

مردم خمینی شهر به زبان فارسی و لهجه‌ای که خیلی شبیه به مردم اصفهان است صحبت می‌کنند که با کمی دقت قابل تشخیص است اما در محله ورنوسفادران، گویشی به نام ولاتی استفاده می‌شود. ( این گویش در اطراف اصفهان نیز بکار می‌رود و شباهت زیادی با زبان ارمنی دارد ) .

 

طبیعتِ خمینی‌شهر

از نظر آب و هوا می‌توان این شهر را یک منطقه معتدل نامید. برخی مناطق طبیعی این شهر به شرح ذیل است:

- چشمه بژن

- چشمه هورموده

- چشمه حسن و حسین

- چشمه آخوند

- چشمه لادر

- چشمه لادوزخ

- راه مانده علی

- دره مویی

- منطقه کارخانه اسفالت

- منطقه حفاظت شده قمیشلو

- چشمه لاوه یا لاوی

- باغات خمینی شهر

- پارک جنگلی

- کوه‌های اطراف

- بام سبز


چشمه لادر

از جمله پدیده های طبیعی شهرستان خمینی شهر می توان از چشمه لادر نام برد. چشمه لادر از دل کوههای شمال غربی خمینی شهر جاری می شود و در ایام مختلف سال آب آن کم و زیاد می شود. چشمه لادر به دلیل همسایگی با قمیشلو، پارک ملی حیات وحش مرکز ایران، شکارگاه بوده و گونه هایی از جانوران منطقه را در خود جای می داده که امروزه به ندرت یافت می شوند. این منطقه دارای چشمه های طبیعی و غارهای زیبایی (در حال حاضر امکان بازدید عموم از غار میسر نیست ) است که در سالهای اخیر شهرداری خمینی شهر با احداث تأسیسات برق رسانی، آب رسانی، ایجاد راه و تجهیزات لازم امکان بهره مندی همشهریان ومسافران عزیز را از این جاذبه طبیعی فراهم آورده است.

 

مشاهیر خمینی شهر

ادبا ، فضلا و فلاسفه و حکیمانی چون آیت الله احمد فیاض ، آیت الله براتعلی مشکات ، آیت الله حاج شیخ جواد جبل عاملی ، آیت الله حیدر علی صلواتی  ، آیت الله رمضانعلی املایی ،  آیت الله سید جمال الدین صهری ، آیت اله سید محمد باقر درچه ای ، آیت اله سید محمد مهدی درچه ای ،  آیت الله سیدمحمد احمدی ، آیت اله عطا اله اشرفی ، آیت اله فیض الاسلام  ، آیت الله محمد هادی معرفت ، آیت اله سید مصطفی مهدوی هرستانی ،  استاد مرحوم حاج حیدری (خواسته ) ، پروفسور سید ریحان ظهیر میردامادی ، دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی ، دکتر میر حامد حسین سیادت ، سید مجتبی میرلوحی( نواب صفوی ) ، پروفسور سید حسن میردامادی ،پروفسور سیف الله جعفری ،حکیم ابن مردویه ، حکیم ماه فرخی ، شاعر توانا سروش، و هزاران هزار هنرمند پرورده این خاک و این منطقه می باشند که به حق مایه فخر همه فارسی زبانان ایرانی هستند.


آتشگاه

این بنای تاریخی در میان منطقه سرسبز ماربین در اصفهان و در فاصله اندک از رودخانه زاینده رود قرار گرفته است. اکثر مورخین آن را منسوب به دوره ساسانی می دانند. در کتب مورخین قرون دوم- سوم ه.ق احداث آتشکده به پادشاهان افسانه ای و اساطیری همچون طهمورث و کیکاووس منسوب شده است. برخی مورخان نیز آورده اند: «اردشیر در اصفهان به یک روز سه آتشکده ساخت. یکی را هنگام برآمدن آفتاب، دیگری را هنگام ظهرکه خورشید در میانه آسمان باشد و سومی را هنگام غروب آفتاب». نخستین به نام «شهراردشیر» در جانب قلعه ماربین قرار دارد. همچنین «کرتیر» از آتشهایی که در زمان او در سراسر «ایرانشهر» برپا شده نام می برد که یکی از شهرها «اسپهان» است. مسعودی از مورخان قرن سوم هجری و ابن رسته مورخ قرن چهارم هجری ذکر کرده اند که در زمان بازدیدشان از بنای آتشگاه، آتشکده همچنان روشن و پابرجا بوده است. این مجموعه برفراز کوهی منفرد، از جنس سنگهای رسوبی، و نه چندان بلند به ارتفاع 100 متر واقع شده است


کهندژ 

کهندژ از نظر تقسیمات شهرهای پیش از اسلام به بنایی گفته می شد که بخش اداری و نظامی را تشکیل می داد و دیواری بلند این مجموعه را از سایر نقاط مجزا می کرد. کهندژ جایگاه و سکونتگاه پادشا ه، حکام و درباریان بود. این بخش در مرکز و بهترین نقطه شهر و اغلب در سطحی بالاتر از سایر نقاط جای داشت و بوسیله دروازه ای به بیرون راه داشت.


فروشان یا فَرَوَشان

 یکی از سه روستای سده یا شهرستان خمینی شهر کنونی است. فروهر در اوستا بصورت Faravashi ، در پهلوی «فرود» و در فارسی فرور و فروهر یا فَرَوَهَر آمده است. از شکوه و فر آنهاست که گیاهان از زمین در کنار چشمه ساران پایان ناپذیر می رویند. از شکوه و فر آنهاست که ستارگان در بالا راه خود را می پیمایند. سراسر زندگی مردم خوشی و نیروی آنان و همه نظم جهانی هم برروان پاک نیاکان پایه گذاری شده است


خوزوان یا خوزان 

خوزوان یا خوزان از واژه «خوز» و «ان» نشانه کثرت و جمع تشکیل شده است. خوز در سنگ نوشته های شاهنشاهان هخامنشی به قوم عیلامیان و از سرزمین آنها گفته می شده که در منطقه کوهستانی بین النهرین تا فلات ایران گسترده شده است. همچنین گفته می شود خوزان به محل طلوع و درخشیدن خورشید اطلاق می شود. ورنوسفادران:

ورنوسفادران یا بن اصفهان نیز به دوران ملکشاه سلجوقی بازمیگردد. به هنگام حاکمیت سلجوقیان ورنوسفادران توسط ملکشاه سلجوقی نامگذاری شد که نام اجداد قوم «ورنوسی» گارد سلطنتی ملکشاه بوده است.


آدریان

آدریان یا درب مهر، آتشگاهی کوچکتر از آتشگاههای اصلی را گویند. در آدریان نیز آتش ورجاوند شعله ور بود. با توجه به اینکه روستای آدریان در کنار آتشگاه اصفهان قرارداشت، بنظرمی رسد در روزگار ساسانیان یکی از آدریانها در آنجا قرارداشته که نام آن بعنوان یک محله تاکنون باقی مانده است. در واقع آدریان آتشگاهی کم اهمیت تر و ویژه همگان بوده است.


اسفریز

واژه اسب در آن بکار رفته است. اسپریس: اسفریس، اسپرز، اسبریز به معنی میدان و رزمگاه است. ظاهراً اسفریس، عربی شده اسبریس و اسپریس است که میدان اسب بازی و چوگان بازی باشد. بنا به گفته ابوموسی که از قدمای اصفهان است، میدان اسفریس محله ای در اصفهان بوده و کسانی از علما و محدثان نیز به این محله انتساب داده شده اند. بنظر می رسد محله مذکور همین  اسفریز است که ابوموسی از آن بعنوان یکی از محلات اصفهان نام برده است.


دستگرد قداده

در استان اصفهان و دیگر شهرهای ایران، روستاهای زیادی به نام دستگرد وجوددارد. مالکیت بر اراضی وسیعی از کشور ایران پیش از روزگار فرمانروایی تازیان، « دستگرت » نامیده می شد. دستکرت/دستگرد در مأخذ پهلوی و سریانی بسیار مصطلح بوده است.


اندان

اندان به معنای قنات و کاریز است


هرستان

به محل طلوع خورشید و محل خوش آب و هوا گفته می شود.


باولگان

باولگان به معنای محلی بسیار سرسبز و خوش آب و هوا


بناهای تاریخی

شهرستان خمینی شهر با جاذبه های بیشمار جغرافیایی ، سابقه بسیار کهن تاریخی و میراث عظیم فرهنگی بجا مانده از نسل گذشته یکی از مناطق کمتر شناخته شده کشور است شهرستانی که با جاذبه های اکوتوریستی و فرهنگ بسیار غنی اسلامی و شیعی و با وجود بیش از 200 اثر تاریخی ارزشمند می تواند جایگاه بزرگ و پایگاه شایسته ای در صنعت گردشگری کشور داشته باشد و نقش بسیار خوبی در توسعه همه جانبه و پایدار استان ایفا نماید.

از بناهای تاریخی خمینی شهر می‌توان از عصارخانه محله گارسله در بازارقدیم ورنوسفادران ، ایوان گزیها جنب امامزاده سید محمد ، مجموعه حمامهای : اندوان ، گاردر ، توده ، شمس آباد ، کهندژ ، کوز ، درب سید و حمام کوشک مساجد تاریخی بسیار زیبایی چون : مسجد جامع خوزان ، مسجد آخوند ، مسجد ملا محسن ، مسجد ملاحیدر علی، مسجد گاردر، مسجد آقا علی اکبر ، مسجد ابوالبرکات و مسجد جامع فروشان بنای امامزاده سید ابراهیم ورنوسفادران ، امامزاده سید محمد ، امامزاده سید نجم الدین و خانه های تاریخی بسیار زیبا چون : مجموعه خانه های سرتیپ سدهی ، مجموعه خانه های مجیر ، خانه ابطحی ، خانه دایی رحیم ، خانه حاج آقا دکتر و گورستان های تاریخی چون گورستان ورنوسفادران با سنگ قبرهای نفیس و ایستاده ، گورستان گاردر و برج های کبوتر زیبا چون : برج کبوتر دستگرد ، برج کبوتر جوی آباد و مجموعه برجهای زیبای دشت ولاشان ودینان درچه نام برد.


مسجد جامع خوزان

مسجدجامع خوزان زیباترین و کهنترین مسجد خمینی شهر است. این مسجد با معماری چهار ایوانی در درمحله ای به نام خوزان، در خیابان شریعتی جنوبی واقع شده است. مسجد کنونی که معماری و تزیینات بیشتر قسمتهای آن متعلق به عهدصفوی و قاجار می باشد، برروی آثاری از دوره ایلخانان مغول در قرن هشتم هجری قمری بناگردیده. چنین گفته می شود که مسجدایلخانی خود بر شالوده ای از عصر سلجوقی احداث شده است. و قدما معتقدند در این مکان در پیش از اسلام معبد مهری وجود داشته که با ورود دین اسلام به این منطقه تغییرکاربری داده و به مسجد تبدیل شده است.


خانه سرتیپ امینی سده ای

تاریخ ساخت بنا باتوجه به کتیبه سردر ایوان آن به سال 1315 هجری قمری بازمی گردد. البته با استناد کتیبه ای که در اتاق شاه نشین قراردارد و سال 1316ه.ق را نشان می دهد، به احتمال ساخت این مجموعه یکسال طول کشیده و باتوجه به ساخت اجزای متعدد معماری در آن اکثر امکانات رفاهی و تفریحی در آن فراهم شده و مکانی مناسب برای یک زندگی اشرافی بوده است.

خانه سرتیپ امینی در محله فروشان خمینی شهر (سه ده) قراردارد. این عمارت در زمان سرتیپ محمدحسین خان امینی سه دهی که از فرماندهان قشون ظل السطان حاکم وقت اصفهان در زمان ناصرالدین شاه قاجار بود، احداث شده است. این مجموعه شامل چندخانه، دیوانخانه، حمام و حسینیه می باشد و نمونه واضحی از معماری دوره قاجار است براساس نقل قولها ظل السلطان حاکم وقت اصفهان قصد بازدید از «سه ده» را داشته که سرتیپ به دلیل نداشتن محلی مناسب برای پذیرایی، از وی درخواست مهلت دوساله جهت مهیا نمودن عمارتی درشأن او نموده که با موافقت حاکم روبرو شد و سریعاً شروع به ساخت این مجموعه کرد که با مهارت و استادی در مساحت 2350 مترمربع در جهت شمالی-جنوبی و با در نظرگرفتن امکانات اقامتی احداث گردید.

 

خانه ابوالحسن خان مجیر

در محله «اندان» خمینی شهر خانه باشکوهی مربوط به اواخر دوره قاجار – اوایل دوره پهلوی وجود دارد که ابوالحسن خان مجیری متوفی به سال 1286 تاجر معروف توتون و تنباکو در زمان سلطنت ناصرالدین شاه خشت بنای آنرا نهاده و به خانه مجیر مشهور است.

 

 

بنای عصارخانه خمینی شهر متعلق به دوران صفوی است . با طاق زیبای فضای مرکزی از نوع طاقهای کلمبو با کاربندی های زیبا و قوس جناغی دهانه ورودی و راهروهای طرفین آن که با طاق و تویزه پوشیده شده و فضایی زیبا بوجود آورده است .

برجهای کبوترخانه

کود کبوتر در اقتصاد کشاورزی ایران چنان اهمیتی داشته که غازان خان مغول در هفتصدسال قبل در ضمن سایر اقداماتش جهت احیای کشاورزی از جهت حفظ و حمایت کبوتران در روستاها نیز اقداماتی انجام داده و عمله دولت را از اینکه کبوتران را از روستائیان بگیرند منع کرده و قدغن کرده هرجا برج کبوتری وجوددارد دام بگذارند

 

برج کبوترخانه دستگرد 

برج کبوتر خانه دستگرد واقع در محله ای به همین نام بزرگترین برج کبوتر واقع در مرکز شهر خمینی شهر بوده که متعلق به دوره قاجار می باشد این برج در دوطبقه با راه پله هایی که به زیباترین شکل و با معماری بسیار زیبایی دسترسی را به طبقه دوم امکان پذیر می نماید با پلان دایره ای احداث شده است .

 

برج کبوترخانه جوی آباد قدیم

برج کبوترخانه جوی آباد قدیم در محله جوی آباد قدیم مربوط به دوره صفویه است. این برج از نوع استوانه ای و در دو طبقه ساخته شده است. پلان آن دایره ای است و در پلان این برج جرز و جدار به هم چسبیده اند


برجهای کبوتر صحرای ولاشان 

مجموعه ی برجهای کبوترخانه صحرای ولاشان درچه با قرارگیری در مجاورت هم با قدمت قاجاری ، و معماری متنوع و در عین حال با یک سبک مجموعه بسیار زیبا و چشم نوازی از ترکیب طبیعت و معماری بدون ایجاد احساس دخالت بشر در طبیعت و تخریب چهره زیبای آن در دید بیننده ، مجموعه ای بی نظیر پدید آورده است.


حمام های تاریخی

عصر شکوفایی ایجاد حمام را باید متعلق به دوره صفوی دانست که در این دوره ایجاد حمامها در تمامی شهرهای ایران رو به گسترش نهاد بعد از این عصر در دوره قاجار نیز احداث حمام به شیوه گذشته ادامه یافت و نمونه های زیبایی از حمام های این عصر در خمینی شهر موجود است که از آن میتوان به حمام توده و حمام کوچک  دوشنبه بازار، حمام کوز، حمام اسفریز،حمام گاوی، حمام گاردر وحمام کوشک اشاره کرد.

 

کلیه حقوق اين پرتال به سازمان ميراث فرهنگي، صنایع دستی و گردشگري استان اصفهان تعلق دارد
echobit