"کتل" تجلی زیبای هنر آیینی در شهر نوش‌آباد

یادداشت

"کتل" یکی زیباترین آیین‌های سنتی مذهبی در نوش آباد مربوط به ماه محرم است که شامل عناصر متعدد در زمینه زیباشناختی است. 
کتل، کودکی خردسال است که روز عاشورا بر اسب می‌نشانند و در پیشاپیش هیئت‌های عزادار حرکت می‌کند. یکی از معانی "کتل" اسب تزئین شده است. در نوش آباد "کتل" عبارت است از اسبی تزئین شده که بر آن کودکی را می‌نشانند و خود نشانی از مظلومیت خاندان پیامبر اکرم(ص) به ویژه در عصر عاشورا و پس از شهادت امام حسین(ع) ویاران با وفای ایشان است.
آیین "کتل" یکی از آئین‌های مربوط به ماه محرم است که در شهر نوش آباد از توابع شهرستان آران وبیدگل (درمحور تاریخی شمال استان اصفهان) و در روز عاشورا برگزار می‌شود. در این روز حزن انگیز، خانواده‌های نوش آبادی، به قصد اظهار ادب به اهل بیت پیامبر اکرم(ص)، نذر می‌کنند که با شرکت در مراسم عزاداری، فرزند خردسال خود را بیمه حضرت علی اصغر(ع) کنند، لذا آیین "کتل" را که مربوط به لحظه شهادت طفل خردسال امام حسین(ع) است را با آداب خاصی برگزار می‌کنند. 
در این آیین، طفل خردسال به نشان از حضرت علی اصغر(ع) بر اسبی تزئین شده سوار می‌شود. طفل بر اساس نذر مادر کودک، سفیدپوش یا سیاهپوش شده و برسرش، سربندی با یکی از اسماء مقدس ائمه(ع) می‌بندند، و در حالی که گونه‌هایش قرمز شده، سوار بر اسب حرکت داده می‌شود .در کنار هر "کتل"، مرشدی با قرائت اشعاری در مصائب امام حسین(ع) حرکت می کند. 
بر روی اسب "کتل"، قالیچه‌ای انداخته شده و بر قسمت جلوی زین اسب، دو شمشیر به صورت ضربدری می‌بندند و برای حفاظت کودک، تیغه آن را با پارچه می‌پوشانند و بر سر آن میوه‌های سیب و پرتقال یا انار قرار می‌دهند. بر پیشانی اسب دو آیینه می‌بندند و بر قسمت‌های از بدن اسب، که پوشیده نیست، پارچه‌های سبز، سفید یا سیاه می‌بندند. در دو طرف اسب "کتل"، نیز سه نوجوان که به لباس مخملی ملبس شده و چوب در دست دارند به نام شاطر، حرکت کرده و یک نفر نیز سوار بر اسب، با یک دست کودک را در بغل گرفته و با دست دیگر چتری بر سر او نگه می‌دارد. 
پدر کودک نیز به همراه "کتل"، تنگی از شربت در دست گرفته و از مردم پذیرایی می‌کند. مردم نوش آباد، کودک خردسال خود را "کتل" می‌کنند تا بگویند "ای کاش در کربلا بودیم و کودکان را احترام می کردیم و همچنین کودکان خود را فدای فرزند خردسال امام حسین (ع) می کردیم." خانواده همه کتل‌های نوش آبادی، در پایان مراسم، افراد فامیل، همسایه‌ها و عزاداران را بر سر سفره خود به صرف نهار نذری میهمان می‌کنند. 
نذر "کتل" کردن کودکان در خانواده‌های نوش آبادی قبل از تولد نوزاد و به ویژه برای گرفتن حاجت و درخواست سلامتی کودکانشان ازخداوند متعال به واسطه امام حسین(ع) انجام می‌شود.
آیین "کتل" در صبح روز عاشورا در حالی که دسته‌های مذهبی با شکوه خاصی در خیابان‌های شهر به حرکت در می آیند، همراه با حضور خیل گسترده مردم، اجرا می‌شود.
آیین سنتی مذهبی "کتل" نوش آباد به شماره ۱۳۳۳ در تاریخ ۱۳مهر ۱۳۹۵در فهرست میراث معنوی کشور به ثبت رسیده است.




جوادسنایی نوش آبادی
مدیر امور فرهنگی و روابط عمومی اداره میراث‌فرهنگی،گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان آران و بیدگل


دسته بندی : میراث فرهنگی
تاریخ و زمان تایید: 1399/06/24 09:04