سه شنبه 31 مرداد 1396
                                                     صفحه اصلی :: سوالات متداول :: نقشه سایت
گنجینه علمی و پژوهشی
گنجینه علمی و پژوهشی

مقالات علمی شامل:

1-سنجش سطوح خلاقیت شهرها
2-رشد میزان گردشگری بین المللی تا5% در نیمه اول سال 2014







1-سنجش سطوح خلاقیت شهرها

 

بیژن خلیل مقدم

(رئیس دفتر مطالعات، برنامه ریزی و آینده پژوهی)

 

نقش و جایگاه شهرها بعنوان نماد مدنیت و تمدن، در خلال فرآیند جهانی سازی، برجسته تر شده است. توسعه فناوریهای نوین اطلاعاتی و ارتباطی و شبکه های دانش بنیان از طریق تولیدات علمی و کاربست آنها، نقطه عطف دیگری در تحول شهرها بوده است. رقابت و در نتیجه، ظهور فرهنگ نوآوری و خلاقیت در محیطهای شهری، از مهمترین پیامدهای نقاط عطف مذکور بوده است که منجر به شکل گیری مفهوم جدید "شهر خلاق" شده است. شهرهای نوین امروزی به دلیل بهره مندی از خلاقیت و نوآوری، بعنوان یکی از پیش برنده های اصلی اقتصاد جهانی محسوب می شوند. نوآوری پدیده ای است منبعث از خلاقیت چند بعدی شامل خلاقیت هنری، ادبی،‌ طراحی نوآوری،‌ کارآفرینی و نوآوری فنی؛ و همچنین خلاقیت یک دارایی ناملموس است برای ایجاد پدیده های جدید، ابتکاری و ارزشمند. مفهوم شهر خلاق، ریشه در استدلال های اولیه جامپیتر (1942) و جکوبز (1961) دارد. سنجش و اندازه گیری خلاقیت شهرها، به دلیل متنوع بودن جنبه ها و ابعاد آن، نبود شاخص خلاقیت جهانی مورد تأیید همه صاحبنظران، و همچنین کمبود داده های موردنیاز، موضوعی چالش برانگیز است. اولین شاخص خلاقیت توسط فلوریدا در سال 2002 برای سنجش سطوح خلاقیت شهرهای آمریکایی ارائه شد. این شاخص مشتمل بر 4 عامل مساوی به شرح زیر است:

1.       سهم طبقه خلاق در نیروی کار

2.       صنایع با فناوری بالا

3.       نوآوری (سرانه اختراع ثبت شده)

4.       تنوع (پذیرش افراد مختلف و ایده های مختلف)

شاخص خلاقیت فلوریدا دارای 3 محدودیت است. در نظر گرفتن خلاقیت بعنوان یک شغل و حرفه، اولین محدویت این شاخص است که دلالت بر ایستا بودن این دیدگاه دارد. واقعیت امر آن است که خلاقیت پدیده ای مبتنی بر یادگیری بوده و بعنوان پروسه ای پویا تلقی می گردد. تاکید بیش از حد بر نقش فناوری از طریق اندازه گیری فناوری بالا بعنوان یک بعد مجزا، محدودیت دیگر شاخص فلوریدا می باشد. خلاقیت، بعنوان یک پیش برنده در پس طیف وسیعی از نوآوریها از قبیل خدمات و نوآوری های بازاریابی و همچنین نوآوری های فناوری است. بنابراین داشتن نوآوری بعنوان بعدی از خلاقیت، کفایت می کند. محدودیت دیگر شاخص فلوریدا، اندازه گیری تنوع شهرها در یک کشور (آمریکا) می باشد.

در راستای غلبه بر محدودیت های مذکور، شاخص "خلاقیت جهانی شهرهای جهانی"بعنوان یکی از برجسته ترین معرفها بمنظور سنجش و اندازه گیری میزان خلاقیت شهرهای جهانی ارائه شده است که مشتمل بر 5 بعد اصلی به شرح زیر می باشد. بمنظور سنجش میزان خلاقیت جهانی شهرهای جهانی، از برآیند 5 بعد مذکور با استفاده از معادله ای شبیه "شاخص توسعه انسانی" متعلق به برنامه توسعه سازمان ملل استفاده شده است.

1.      خلاقیت: فلوریدا و تینگالی (2004)، طبقه خلاق یا صنایع خلاق را بعنوان مشاغل و صنایع بسیار مرتبط با خلاقیت و نوآوری، معرفی کردند. صنعت چاپ،‌ صنعت فیلم‌، انتشارات الکترونیک و صنعت چند رسانه ای، طراحی و تبلیغات؛ از جمله مصادیق صنایع خلاق می باشند. طبقه خلاق نیز مشتمل بر دانشمندان،‌ مهندسین، اساتید دانشگاه ها،‌ ادبا،‌ شخصیت های فرهنگی،‌ شاعران، معماران، هنر پیشه ها، محققین، تحلیلگران و سایر صاحب نظران می باشد. طبقه خلاق متشکل از افراد جوان و ‌با تحصیلات بالا و با استعداد می باشد که در افزایش خدمت و ابداع شغل های جدید موثر می باشند.

2.       نوآوری: نوآوری از طریق ترکیبی از معیارهای ورودی-محور مانند سرمایه گذاری در پژوهش و توسعه (R&D )،‌ و اشتغال ناشی از پژوهش و توسعه (R&D )، و معیارهای خروجی-محور مانند اطلاعات مربوط به ثبت اختراع، مورد ارزیابی و سنجش قرار می گیرد. البته شایان ذکر است که به دلیل وجود رابطه بسیار زیاد بین معیارهای ورودی-محور و معیارهای خروجی-محور، استفاده از شاخص "اطلاعات مربوط به ثبت اختراع" بعنوان تنها معیار برای سنجش نوآوری در شاخص فلوریدا، محدودیتی ایجاد نمی کند.

3.       شهریت جهانی: بنابر مطالعات بیور استوک وهمکارانش (1999) این بعد، از طریق 3 شاخص وجود اقتصاد شرکت های چند ملیتی، تقسیم بین المللی کار، و سطح بالای خدمات تولیدی و مالی مورد سنجش قرار می گیرد.

4.       پرورش و توسعه فکری: شورای اروپا در سال 2000، اتحادیه اروپا را بعنوان ابتکاری ترین و پویاترین اقتصاد مبتنی بر دانش در جهان دانست که بعنوان راهبرد لیسبون شناخته شد. در راهبرد مذکور، سرمایه انسانی و سرمایه فکری، هسته مرکزی هستند. بنابر این تئوری رشد جدید؛ نوآوری، کلید اصلی رشد و توسعه اقتصادی شهرها است که از طریق یادگیری قابل کسب است. 3 شاخص شناخته شده برای سنجش بعد "پرورش و توسعه فکری" به شرح زیر معرفی می گردد:

الف. تعداد دانشگاههای شهر که در فهرست 500 دانشگاه برتر دنیا قرار دارند.

ب. تعداد برندگان جایزه نوبل شهر

ج. هزینه های عمومی در آموزش عالی

5.       اتصال به شبکه جهانی: نوآوری نه تنها از طریق اشخاص، سازمانها و یا مؤسسات، بلکه ازطریق الگوهای پیچیده ارتباطی بین این عوامل ایجاد می شود. در واقع، اشخاص سازمانها و یا مؤسسات، و ارتباطات بین آنها، پایه و اساس سیستمهای نوآوری بعنوان منابعی برای یادگیری و نوآوری کشورها را شکل می دهند. مجموع تولیدات تقسیم بر مجموع شرکتها در یک شهر، ارزش ناخالص اتصال به شبکه های جهانی آن شهر را تعیین می کند.

بنابر شاخص "خلاقیت جهانی شهرهای جهانی"، نیویورک خلاق ترین شهر دنیا است و شهرهای لندن، هنگ کنگ، شانگهای، لوس آنجلس،‌ سنگاپور، تورنتو، مسکو و استانبول در رتبه های پس از آن قرار دارند.

 


2-رشد میزان گردشگری بین المللی تا5% در نیمه اول سال 2014

بیژن خلیل مقدم

 (رئیس دفتر مطالعات، برنامه ریزی و آینده پژوهی)

 

بنابر آمار و داده های بارومتر جهانی گردشگری، تعداد گردشگران بین المللی در نیمه اول سال 2014 تا 6/4% رشد داشته است. در ماههای ژانویه تا ژوئن 2014، 517 میلیون نفر گردشگر از مقاصد گردشگری در سرتاسر جهان بازدید کرده اند که حدود 22 میلیون نفر بیشتر از مدت مشابه در سال گذشته است. بیشترین رشد گردشگریمربوط به آمریکا (6%+)، و پس از آن متعلق به آسیا و اقیانوسیه (5%+)، و اروپا می باشد. از سال 2010 تاکنون، بطور میانگین سالانه، میزان گردشگریبین المللی در جهان 5% رشد داشته است که این روند موجبات توسعه و رشد بیشتر فرصتهای اقتصادی، مشاغل و صادراتبیشتر را فراهم نموده است. پیش بینی ها نشان می دهد که تعداد گردشگران بین المللی در فاصله سال های 2010 تا 2020، بطور سالانه به میزان8/3 % افزایش می یابد. نرخ رشد گردشگری بین المللی در سال 2014 در آمریکای شمالی، مکزیک و جنوب آمریکا 6% و در کارائیب 5% بوده است. در آمریکای شمالی به دلیل میزبانی جام جهانی فوتبال در برزیل،نرخ رشد گردشگری بین المللی در 7 ماه اول سال 2014، 10 % افزایش یافت که در ماههایژوئن و جولای 60% رشد داشته است. متوسط افزایش نرخ گردشگر در آسیا و اقیانوسیه 5% و برای کشورهای جنوب آسیا و شمال شرق آسیا (ژاپن، کره، و مالزی) به ترتیب 8 و 7 درصد بوده است. رشد گردشگری در کره و مالزی امسال دو برابر شده است. رشد مداوم اقتصادی، سرمایه گذاری مستمر در زیرساخت ها و تسهیل صدور ویزا از دلایل مهم در این زمینه است.متوسط نرخ افزایش گردشگریدر سال 2014در اروپا 5% و در شمال اروپا 8% و در جنوب اروپا و اطراف دریای مدیترانه 7% بوده است. این روندناشی از رضامندی و اعتماد مشتریان از بازارهای سنتی اروپا است. تعدادگردشگران بین المللی در افریقا در سال 2014، 3% و در شمال افریقا بدلیل وضعیت بهتر 4% رشد داشته است. به علت شایعات مربوط به ویروس آبولا در آفریقا، از میزان گردشگری در این کشور کاسته شده است. این در حالی است که سازمان بهداشت جهانی (WHO ) هیچ ممنوعیتی در این زمینه اعلام نکرده است.

 منبع: UNWTO World Tourism Barometer, Volume 12, August 2014.

 


                                                                  

کلیه حقوق اين پرتال به سازمان ميراث فرهنگي، صنایع دستی و گردشگري استان اصفهان تعلق دارد
echobit