یک شنبه 26 آبان 1398

زری بافی :پارچه های گرانبها و زیبا در صنعت نساجی ایران با تاروپودی از ابریشم و نخ گلابتون از انجاییکه در بافت این پارچه  از نخ ابریشم  با روکشی از طلا و نقره استفاده می شود و درخشندگی خاصی دارد به پارچه های زربفت شهرت یافته است.این شیوه از بافت از زمان ساسانیان یعنی از آغاز بافت با اشکال آزاد و غیر هندسی در ایران جزء نمونه کارهای زری باف بوده است . پس از اسلام و به خصوص در عصر سلاجقه نقوش اسلامی با ساسانی تلفیق و استفاده از خط کوفی در حاشیه پارچه های زربفت باب گشت .در دوره صفویه عصر طلایی هنر بافندگی ،پارچه های زربفت با طرحهای گوناگون و رنگهای متنوع به بالاترین سطح رسیده و نقوش بسیار زیبایی از تصاویر حیوانات ،پرندگان ،گل و گیاه ،گل و مرغ و اسلیمی بر پارچه های زربفت بافته شدند و بافته ها نیز با خطوط نسخ و نستعلیق تزیین شدند.این نوع پارچه ها جنبه مصرف عام نداشت و معمولا جهت لباس بزرگان بکار میرفت و به علت زیبایی و ارزشی که داشت اغلب از طرف دولت مردان صفوی به عنوان هدیه و خلعت برای بزرگان سایر کشورهای جهان فرستاده می شده است.پارچه های زربفت در دستگاهی چوبی با نام دستگاه نقشه بندی بافته می شود دستگاه نقشه بندی یا زری بافی بر خلاف دیگر دستگاههای صنعت نساجیکه برای  طرحهایی  با اشکال هندسیطراحی شده است،طرحهای آزاد ایجاد می کند، به همین دلیل به ان    نقشهبندی می گویند، در واقع این دستگاه همان دستگاه چند ورودی است ولی دارای ویژگیهایی است که برای بافت طرحها و شکلهای آزاد و غیر هندسی بکاربرده می شود.با هر دستگاه معمولا دونفره کارمیکنند یک نفر بافنده زری و دیگری شاگرد او که به گوشواره کش ملقب است.کارگوشواره کش بالا و پایین  بردن تخته های است که از قبل نقشه ها روی آن نقشه بندی شده است و در قسمتهای بالای دستگاه نصب است و به این وسیله نقش به طرف بافنده هدایت می شود.در اغلب موارد زمینه  پارچه زری از یک یا دو رنگ نخ ابریشم است و نخ گلابتون به همراه پنج الی شش رنگ دیگر  جز نخ پود می باشد.به دلیل استفاده از ابریشم در تارو پود این نوع بافته ها باگذشت زمان نه تنها درخشندگی خود را از دست نمی دهند بلکه حتی با شست و شو درخشانتر و لطیف تر می شوند.